BOUWERSPROFIEL: MOOTS, DE KUNST VAN EEN EVOLUERENDE KLASSIEKER

Titanium is geen bijzonder zeldzaam materiaal. De kans is groot dat je nu vlakbij titanium bent. Als het negende meest voorkomende element op aarde is het te vinden in alles van mobiele telefoons tot witte verf, en net als verf heb je een kunstenaar nodig om een schijnbaar gewoon medium tot leven te brengen.

Geschiedenis: Klein stadje, een berg aan mogelijkheden

Moots produceert al veertig jaar met de hand fietsframes in Steamboat Springs, Colorado, waarvan dertig jaar uitsluitend gewijd aan het vormen, lassen en afwerken van titanium. Opgericht door Kent Eriksen in 1981, begon Moots als een interne frameproductie in Eriksens Sore Saddle Cyclery, gevestigd in het iconische (of oogverblindende, afhankelijk van wie je het vraagt) kegelvormige hoofdkantoor dat Eriksen herbestemde van de verbrandingsoven/houtzagerij van de stad. Uitgerust met een medewerker vers van Bruce Gordons framebouwschool, volgde Eriksen het Europese model van 'lokale fietsenwinkel als fietsmerk' en begon met het vervaardigen van handgemaakte frames. "In '81 was het staal. Titanium had de fietswereld nog niet echt bereikt, dus Moots produceerde van 1981 tot 1991 daadwerkelijk in staal," legt merkmanager Jon Cariveau uit. "De allereerste fiets die onder Kent uitrolde was een racefiets; dat was de passie van die tijd en de eerste mountainbikes kwamen pas in 1983." Dit plaatst Moots stilletjes aan de voorhoede van de mountainbikegeschiedenis, zoals Cariveau onthult: "alles speelde zich af in Marin County met Gary Fisher en Charlie Cunningham daar op Mt. Tam, en Kent deed dat hier in Steamboat, maar het was zo afgelegen dat niemand echt wist wat hier gaande was." Als een boom valt in het bos en er is niemand om er overheen te bunny-hoppen, is het dan echt een hindernis?

Evolutie: Voorbij het staal

De overstap naar titanium werd uiteindelijk noodzakelijk gemaakt door de populariteit van Eriksens YBB softail-mountainbike. "Als je een paperclip heen en weer buigt, zal hij uiteindelijk breken," vergelijkt Cariveau. Moots was op zoek naar een materiaal dat staal zou kunnen overleven bij toepassingen met hoge belasting en repetitieve bewegingen. Toen titanium rond 1991 voor het eerst ruim beschikbaar werd voor framebouwers, aarzelde Moots niet om volledig over te stappen: ze verkochten hun staalvoorraad bijna overnight en kozen voor de vermoeidheidsbestendigheid, het verminderde gewicht en de duurzaamheid waarvoor titanium nu bekend staat; om nog maar te zwijgen van de soepele en zijdeachtige rijkwaliteit.

Grondstof: Citeer je bronnen

Niet alle titanium is gelijk. De foundation voor elk Moots-frame begint met een toewijding aan kwaliteitsmaterialen. "We halen het beste materiaal dat we kunnen bemachtigen," zegt Cariveau snel. Als grondstof is titanium verkrijgbaar bij tientallen bronnen wereldwijd, maar Moots betrekt het bijna uitsluitend van twee fabrieken in de Verenigde Staten en Reynolds in het Verenigd Koninkrijk. Als hem gevraagd wordt naar de monsters die hij regelmatig ontvangt, lacht hij en legt hij vriendelijk uit dat "de buitenlandse bronnen niet aan dezelfde kwaliteitsnormen worden gehouden… als je materiaal gaat gebruiken dat niet recht, rond of consistent is, eindig je met een fiets in de vorm van een banaan." Daarom vertrouwt Moots op titaniumbuizen van luchtvaarkwaliteit die gecertificeerd zijn op extreem strikte toleranties, omdat niemand wil vliegen in een vliegtuig dat eruitziet als een banaan. "Het is duurder, maar het is de juiste manier om dingen te doen en we zijn niet bereid daarvan af te wijken," benadrukt Jon, die begrijpt dat het gebruik van goedkopere materialen en het besnoeien op kosten het merk op de lange termijn alleen maar zal schaden.

Vakmanschap: Handgemaakte perfectie

Twaalf tot veertien uur; zo lang duurt het de ambachtslieden bij Moots om een stapel titaniumbuizen om te zetten in een afgewerkt frame. Het werken met titanium staat bekend als bijzonder moeilijk en Moots behoort tot de meest gerespecteerde in de industrie. Beroemd om hun laswerk en nauwkeurige toleranties, is het gemakkelijk om de handgemaakte perfectie te bewonderen die ze in elk framedoos stoppen die ze verzenden, maar wat een klant niet ziet onder die beroemde "stapel dubbeltjes"-lasnaad is even belangrijk, legt Jon uit: "als we de lasnaad kunnen weghalen en klanten de nauwkeurigheid van de buisverbinding kunnen laten zien voordat we ook maar enig laswerk hebben aangebracht, is het verbazingwekkend." Moots maakt ook gebruik van een dubbele lasnaad waarbij de buizen bij de eerste doorgang zonder vulmateriaal aan elkaar worden gesmolten en vervolgens worden afgewerkt met de lasdraad. Dit proces verdubbelt de tijd die nodig is om een frame te lassen, maar is cruciaal voor de sterkte en afwerking van het eindproduct. En wat verwachten klanten als ze een Moots kopen? "Als dat frame uit de framebox komt, moet het absoluut vlekkeloos zijn, of zo vlekkeloos als handgemaakt kan zijn. De pasvorm, de afwerking… het stuurlager past er perfect in, de trapas schroefdraad past perfect, het achterwiel zit er perfect recht en uitgelijnd in. We verwachten het hier van onszelf en dat is wat onze klanten verwachten." Dit vermogen om consistente vlekkeloze producten met de hand te maken is een bedrijfskenmerken dat tegenwoordig zeldzaam te vinden is. "Als je een BMW koopt, zeg je niet 'wauw, ik ken degene die de motor heeft geïnstalleerd,'" grapt Jon, "maar bij Moots heb je de kans om de persoon te ontmoeten die de fiets heeft gebouwd."

Een moderne klassieker: evolueren binnen de industrie

Moots-klanten zijn gewend geraakt aan geduldig wachten op een nieuw frame, wat vaak uitloopt van drie tot meer dan zes maanden. Een deel van de aantrekkingskracht van het kopen van een handgemaakt frame is de schaarste, en net als elke rijder heeft elke fiets subtiele nuances die hem onderscheiden van een fabrieksmodel. De wachttijden bij Moots zijn het afgelopen jaar wat toegenomen en Cariveau schrijft dat niet toe aan verstoringen in de toeleveringsketen en productievertragingen, maar aan de kracht van hun huidige aanbod. "Moots staat op dit moment in de titaniumwereld met een geweldig aanbod van fietsen" in elke discipline, van gravel tot mountainbike tot racefiets, "ik ben bijna 25 jaar bij het bedrijf en ik heb het aanbod nog nooit zo scherp gezien als nu," merkt Jon op. En hoewel hun framemateriaal onveranderd blijft, zorgt hun vermogen om zich aan te passen en te evolueren ervoor dat ze aan de voorhoede van de industrie blijven; van het eenvoudig ondersteunen van moderne draadloze componentgroepen tot het voortdurend meegroeien met industrienormen van doorgangsassen en trapassen tot stuurbuizen en bredere banden; Moots weet klassiek te blijven zonder verouderd te raken. Met honderden jaren gecombineerde rij- en productie-ervaring onder één dak erkent Caraveau dat uiteindelijk "het personeel de geschiedenis samen met onze toekomst zal voortstuwen" en hij voelt groot vertrouwen in de duurzaamheid van het merk.

De toekomst: Op het pad vooruit

Na veertig jaar handgemaakte frames te hebben vervaardigd en de erkenning en klanttevredenheid die daarmee gepaard gaan te hebben genoten, wat is de volgende stap voor Moots? Caraveau ziet duurzaamheid als een leidend principe voor de toekomst. "Er is een jongere generatie fietsers die meer aandacht besteedt aan het milieu dan wij dat twintig jaar geleden deden en die wil deelnemen aan de sport zonder het milieu verder te beschadigen." De hoeveelheid grondstoffen en energie die gaat naar de productie en verzending van fietsen en onderdelen is enorm, en het is Jons wens om zijn klanten een leven lang te zien rijden op hun Moots. "Het geweldige aan het bouwen van titaniumfietsen is dat we weten dat ze langer meegaan dan bijna alles wat er is." Sterker nog, een van zijn grootste vreugdes is wanneer een klant bij de fabriek langskomt om zijn oude Moots te laten zien. Soms is het de oorspronkelijke eigenaar, maar vaak is het een familielid dat hem tientallen jaren later heeft ontvangen en nog steeds regelmatig gebruikt; meest recentelijk was het een zeventigjarige op een stalen Mountaineer die hij als kerstcadeau had gekregen… in 1986.

Moots + ENVE

Jon had de kans om de ENVE-faciliteiten te bezoeken tijdens de Builder Round-Up en was getroffen door de overeenkomsten in aanpak en filosofie, waarbij hij opmerkte dat "de principes waarop ENVE werkt zo goed aansluiten bij Moots; de beste basismaterialen, de beste processen, en ze bevinden zich precies op de rand van een altijd innovatieve stap… net zoals de analogie van de dubbele lasnaad, ik weet zeker dat er goedkopere en eenvoudigere manieren zijn voor ENVE om het te doen, maar ze doen het niet. Ze nemen geen shortcuts en dat komt echt tot uiting in hun product. Ik rijd nu op een set SES 3.4 AR wielen op mijn RSL en het wordt echt niet veel beter."